Bóng rổ Trung Quốc thất bại mang tính hệ thống, mười câu hỏi gửi Chủ tịch Liên đoàn Bóng rổ Quách Chấn Minh

Chủ tịch Quách Chấn Minh phát biểu hùng hồn tại đại hội hội viên, chủ đề báo cáo công tác là "Đi sâu cải cách đổi mới, nâng cao hiệu quả quản trị, kiên định đi tốt con đường cải cách, phát triển, chấn hưng bóng rổ Trung Quốc". Từng chữ đanh thép, từng câu đúng đắn. Nhưng thực tế lại là: bóng rổ Trung Quốc sụp đổ toàn diện tại Asiad Nagoya. Tuyển nam Trung Quốc thua Iran 70-79, ngay cả rìa bục trao giải cũng không chạm tới. Tuyển nữ ném ba điểm 13 trượt 13 lỡ hẹn chung kết, cộng thêm các đội bóng rổ 3x3 sớm khăn gói về nước, sự thất bại mang tính hệ thống của bóng rổ Trung Quốc đã là sự thật không thể chối cãi. Là người đứng đầu Liên đoàn Bóng rổ Trung Quốc, ông Quách Chấn Minh giờ cảm thấy thế nào? Người viết có ít nhất mười câu hỏi muốn thỉnh giáo:

Câu hỏi thứ nhất: Căn cứ để đặt ra mục tiêu Asiad là gì?

Mục tiêu Liên đoàn Bóng rổ đặt ra trước giải là bốn huy chương vàng môn bóng rổ, cuối cùng chỉ còn lại một đống lông gà, chẳng còn lại gì. Bảng thành tích này dù so với mục tiêu nào cũng không thể gọi là đàng hoàng. Chủ tịch Quách nói trong báo cáo rằng "trình độ tổng thể của môn bóng rổ vẫn còn khoảng cách khá lớn so với kỳ vọng của quần chúng nhân dân"? Câu này nói quá khiêm tốn rồi, khoảng cách đã lớn tới mức quần chúng nhân dân muốn hỏi một câu: trước giải các vị rốt cuộc đã đánh giá như thế nào? Dựa vào đâu mà cho rằng chúng ta có thể vô địch? Có biết mình biết người không? Ra khỏi nhà có soi gương không?

Câu hỏi thứ hai: Việc chọn HLV trưởng được đánh giá như thế nào?

Khi giải thích việc HLV trưởng nội lên nắm quyền, Quách Chấn Minh từng nói tiêu chuẩn chọn HLV là "vừa am hiểu tình hình trong nước, vừa nắm vững triết lý tiên tiến quốc tế", người hội đủ cả hai "hiếm như lông phượng sừng lân, hoặc có thể nói là không có", nên chỉ có thể "đánh giá tổng hợp cân bằng". Dịch ra là: không tìm được người hoàn hảo nên đành tạm bợ lấy một người. Quách Sĩ Cường dẫn dắt đội ở bán kết Asiad bị Nhật Bản thắng 20 điểm, trận tranh huy chương đồng lại bị Iran lội ngược dòng. Cung Lỗ Minh dẫn dắt tuyển nữ, ở bán kết Asiad thua Hàn Quốc. Kết quả của hai sự "cân bằng" là cùng nhau mất cân bằng.

Câu hỏi thứ ba: Có hiểu bóng rổ hiện đại không?

Trận Trung Quốc gặp Iran, ném ba điểm 21 trúng 7, Iran ném 33 trúng 15, riêng ba điểm đã thua 24 điểm. Kiến tạo 13-21, mất bóng 16-11. Đây không phải vấn đề cảm giác tay của một trận nào đó, đây là khoảng cách thế hệ về hệ thống chiến thuật và triết lý bóng rổ. Chủ tịch Quách nói khi chọn HLV phải tìm người "nắm vững phong cách kỹ chiến thuật bóng rổ Âu Mỹ tiên tiến nhất thế giới", nhưng nội dung trận đấu cuối cùng thể hiện ra thì cách hai chữ "tiên tiến" chắc khoảng một Thái Bình Dương. Tuyển nữ còn hơn thế, trong thời đại bóng nhỏ chuyển đổi nhanh ngày nay, bạn đã từng thấy đội tuyển quốc gia nào cả trận không vào một quả ba điểm nào chưa? Tuyển nữ Trung Quốc dưới sự chỉ huy của Cung Lỗ Minh đã làm được.

Câu hỏi thứ tư: Trò hề "trận đấu tiềm năng" của CBA được đề xuất như thế nào?

"Trận đấu tiềm năng" mới được CBA lập ra có thiết kế luật lệ đáng gọi là nghệ thuật trình diễn: đánh xong trận chính thì thêm một hiệp, mỹ danh là rèn luyện tân binh, kết quả các đội vì không muốn bỏ cuộc (bỏ cuộc hai lần thì thành tích cả mùa bị hủy) nên buộc phải cử cựu binh lên cho đủ số. Cầu thủ trẻ không được rèn luyện, người hâm mộ thì xem một hiệp "trận biểu diễn tăng ca". Chủ tịch Quách nói phải "cải cách giải chuyên nghiệp"-11, đây chính là thành quả cải cách sao?

Câu hỏi thứ năm: Vì sao các vụ doping ở giải vô địch cấm mãi không hết?

Whiteside trong thời gian playoffs bị phát hiện dương tính với chất chuyển hóa của oxandrolone và clomiphene, trực tiếp từ bỏ việc xét nghiệm mẫu B. Gillenwater dương tính với cannabinol, bị cấm thi đấu ba tháng. Việc xử lý các trường hợp cá biệt này có quy trình để tuân theo, nhưng Liên đoàn Bóng rổ có cơ chế phòng ngừa mang tính hệ thống về vấn đề chống doping hay không? Hay là xảy ra chuyện thì ra một thông báo, rồi chờ trường hợp tiếp theo? Trong báo cáo công tác của Chủ tịch Quách, công tác chống doping gần như không thấy bóng dáng.

Câu hỏi thứ sáu: Đào tạo trẻ lạc hậu, lấy gì để thay đổi?

Khi giải thích văn kiện cải cách, Tổng cục Thể thao thừa nhận hệ thống đào tạo trẻ "chưa lập đã phá", kênh chính là các trường thể thao bị ảnh hưởng, trong khi hệ thống trường học và xã hội lại chưa xây dựng được, "mạnh ai nấy làm, khép kín kém hiệu quả". Chủ tịch Quách nói phải "tối ưu hóa hệ thống đào tạo trẻ", "đưa vào tuyển chọn bằng dữ liệu". Nhưng một hệ thống ngay cả đội tuyển quốc gia còn chơi không ra hồn thì lấy gì để dạy trẻ em?

Câu hỏi thứ bảy: Nên học Tống Khải điều gì?

Tống Khải nhậm chức 29 tháng, nơi ông tới nhiều nhất là các cơ sở đào tạo trẻ và hiện trường các giải đấu thanh thiếu niên. Tháng ba năm nay ông gửi "Thư ngỏ gửi các cựu tuyển thủ quốc gia", kêu gọi các cựu tuyển thủ đã giải nghệ bám rễ với đào tạo trẻ. Chủ tịch AFC đã đặc biệt tiếp ông, hết lời khen ngợi sự chuyển hướng chiến lược "ưu tiên đào tạo trẻ" của bóng đá Trung Quốc. Chủ tịch Quách nhậm chức hai năm, đào tạo trẻ ở đâu? Ở trang thứ mấy của báo cáo? Quách Chấn Minh đã làm được gì cho đào tạo trẻ?

Câu hỏi thứ tám: Di sản cải cách thời Diêu Minh được kế thừa như thế nào?

Năm đó Diêu Minh nói "cải cách là cải cách gia tăng, trước tiên phải làm chiếc bánh to ra". Những việc ông thúc đẩy như tăng số trận CBA, hạn chế ngoại binh, tuyển chọn đội tuyển quốc gia theo chế độ mời, có việc đã thành hiện thực, có việc đã bị lãng quên. Chủ tịch Quách giờ đề cập "đi sâu cải cách", nhưng phương hướng cải cách là tiếp nối hay làm lại từ đầu? Nếu là tiếp nối, vì sao đội tuyển quốc gia càng đánh càng thụt lùi?

Câu hỏi thứ chín: Đánh giá thế nào về hai năm tại nhiệm?

Chủ tịch Quách liệt kê trong báo cáo số lượng sân bãi, số lượng câu lạc bộ, số lượng giải đấu. Đó là các chỉ tiêu cơ sở hạ tầng, không phải chỉ tiêu thi đấu. Thể thao thi đấu cuối cùng là xem thành tích. Tuyển nam hạng tư Asiad, tuyển nữ gãy cánh tại Asiad, đó chính là bài thi của hai năm. Quách Sĩ Cường nói hãy tự chấm điểm cho mình, thưa ông Quách Chấn Minh, ông có dám tự chấm điểm cho mình không?

Câu hỏi thứ mười: Có nên từ chức không?

Câu hỏi này không cần Chủ tịch Quách trả lời. Thành tích bày ra đó, có đàng hoàng hay không, quần chúng nhân dân trong lòng tự biết. Vấn đề của bóng rổ Trung Quốc chưa bao giờ chỉ là vấn đề của một người. Nhưng người ngồi ở ghế chủ tịch, cầm bài thi này, dù sao cũng phải có người chịu trách nhiệm. "Làm bóng rổ khiến nhân dân hài lòng", câu này nghe thật đường hoàng, nhân dân bây giờ có hài lòng không?